Jak zostać kontrolerem finansowym?

Na skróty

• Kluczowe wnioski
• Kto może zostać kontrolerem finansowym? Jakie kwalifikacje musi posiadać?
• Stanowisko kontrolera finansowego - ścieżka kariery
• Kontroler finansowy - średnie zarobki w statystycznej firmie
• Praca kontrolera finansowego - jaki jest zakres obowiązków specjalisty?

Kluczowe wnioski

• Wymagania: Aby zostać kontrolerem finansowym, niezbędne są kompetencje twarde (wyższe wykształcenie z zakresu finansów, rachunkowości, ekonomii lub kierunków pokrewnych; warto uzyskać dodatkowe certyfikaty np. ACCA, CIMA; biegła znajomość nowoczesnych narzędzi IT i języka angielskiego; doświadczenie zawodowe) oraz miękkie (umiejętności analityczne, skrupulatność, komunikatywność, umiejętność pracy w zespole).
• Ścieżka kariery: Praca kontrolera finansowego wymaga specjalistycznej wiedzy popartej doświadczeniem zawodowym; na tym stanowisku pracują na ogół osoby, które wcześniej pracowały jako księgowi, analitycy finansowi czy audytorzy. Kolejnym krokiem na ścieżce kariery kontrolera finansowego może być stanowisko dyrektora finansowego (CFO).
• Zarobki: Wynagrodzenie rośnie wraz z doświadczeniem - od ok. 6 880 zł brutto na poziomie młodszym do ponad 20 000 zł brutto na poziomie eksperckim/kierowniczym, z dużymi różnicami zależnymi od lokalizacji, branży i narzędzi (ERP/BI).
• Zakres obowiązków: Jest zróżnicowany w zależności od indywidualnych potrzeb firmy i jej organizacji, ale obejmuje na ogół budżetowanie, planowanie, raportowanie, analizy finansowe w tym analizę kosztów, zarządzanie ryzykiem finansowym oraz nadzór nad audytami – stąd kontroler nazywany jest często "finansowym sumieniem firmy".
• Rozwój: Zawód wymaga ciągłego podnoszenia kwalifikacji m.in. poprzez specjalistyczne kursy i szkolenia, co jest kluczem do sukcesu na konkurencyjnym rynku pracy.

Kto może zostać kontrolerem finansowym? Jakie kwalifikacje musi posiadać?

Wymagania stawiane wobec kandydatów na stanowisko kontrolera finansowego można podzielić na dwa rodzaje: kompetencje miękkie i twarde. Do tych pierwszych należą określone cechy charakteru i zdolności, takie jak umiejętności analityczne, odporność na stres, skrupulatność, a także zdolności związane z komunikacją oraz organizacją pracy.

Wymogi dotyczące kompetencji twardych, czyli związanych z posiadaną wiedzą oraz nabytymi kwalifikacjami są znacznie bardziej złożone i obejmują:

• kierunkowe wykształcenie ekonomiczne, rachunkowe lub finansowe, przy czym wskazane jest, aby kandydat na stanowisko kontrolera posiadał tytuł magistra lub ukończył studia podyplomowe oraz specjalistyczne kursy przygotowujące go do pracy,
• doświadczenie w działach finansowych, księgowości lub analityce (w przypadku stanowisk samodzielnych zwykle 4–5 lat; na poziomie młodszym - krócej),
• odpowiednie certyfikaty potwierdzające umiejętności kandydata np.  ACCA (księgowość/audyt), CIMA (rachunkowość zarządcza), CFA (inwestycje/analiza finansowa) lub też CIA (audyt wewnętrzny),
• umiejętność obsługi narzędzi IT- kontroler finansowy powinien biegle posługiwać się narzędziami IT w tym m.in. znać systemy i platformy ERP, arkusze kalkulacyjne, a także narzędzia wykorzystywane do analizy danych,
• porozumiewanie się w językach obcych - podstawą jest tu oczywiście język angielski (poziom biznesowy), którego znajomość można potwierdzić odpowiednimi certyfikatami językowymi, takimi jak np. BEC.

Stanowisko kontrolera finansowego - ścieżka kariery

Ścieżka kariery kontrolera finansowego składa się na ogół z kilku etapów, dzięki którym może on lepiej przygotować się do pełnionych obecnie (i w przyszłości) obowiązków, przy czym jest zróżnicowana w zależności od potrzeb danej firmy.

Pierwszym etapem rozwoju kariery jest często stanowisko młodszego analityka finansowego lub młodszego księgowego. Następnie specjalista awansuje na jedno z wyższych stanowisk, takich jak analityk finansowy, samodzielny księgowy lub audytor. Wraz z upływem czasu może zostać kontrolerem finansowym, czyli pełnoprawnym, samodzielnym pracownikiem. Dopiero po uzyskaniu odpowiedniego doświadczenia osoba ta może awansować na stanowiska starszego kontrolera finansowego, kierownika controllingu, a na koniec dyrektora finansowego. 

Trudno jednoznacznie ocenić, po jakim czasie specjalista może liczyć na awans. Zależy to przede wszystkim od rodzaju i charakteru pracy, specyfiki firmy, a także od zapotrzebowania na specjalistów wyższego szczebla. Dlatego osoby, które chcą osiągnąć sukces w tym zawodzie, powinny przede wszystkim nieustannie podnosić swoje kwalifikacje, stawiać sobie coraz większe wyzwania, nawet jeśli będzie się to wiązać z koniecznością zmiany pracodawcy.

W Fundacji Rozwoju Rachunkowości stawiamy na profesjonalizm. Nasze szkolenia z controllingu są prowadzone przez praktyków rynku – dyrektorów finansowych, głównych kontrolerów i ekspertów rachunkowości zarządczej. Programy skupiają się na realnych case’ach, narzędziach analitycznych oraz pracy z danymi finansowymi, dzięki czemu uczestnicy zdobywają kompetencje, które można od razu wykorzystać w pracy. Nasza propozycja kierowana jest zwłaszcza do osób, które:

• aspirują na stanowisko kontrolera finansowego,
• pracują w działach księgowych oraz finansowych i chcą poszerzyć swoją wiedzę oraz kompetencje zawodowe,
• zajmują stanowiska kierownicze i chcą poszerzyć swą wiedzę z zakresu księgowości i podatków w kontekście komunikacji z pionami odpowiedzialnymi za finanse i rachunkowość firmy,
• pasjonują się controllingiem i w związku z tym chcą poszerzyć swoją wiedzę na ten temat.

Kontroler finansowy - średnie zarobki w statystycznej firmie

Ile zarabia kontroler finansowy - dane statystyczne

Trudno jednoznacznie określić, ile może zarabiać kontroler finansowy. Wysokość kwot zależy przede wszystkim od doświadczenia, lokalizacji, a także wielkości firmy, w której specjalista pracuje. Biorąc jednak pod uwagę dane pojawiające się w źródłach, można uznać, że:

• mediana ogólna zarobków dla kontrolera finansowego waha się w granicach od 8 317 do 9 780 złotych brutto miesięcznie,
• średnia rynkowa (za 2023 rok) dla kontrolera finansowego to około 11 500 złotych brutto, choć jak pokazują statystyki, 25% osób na tych stanowiskach może zarabiać nawet 13 500 złotych brutto.

Zarobki w controllingu, a szczebel kariery

Warto również pamiętać, że wysokość zarobków zależy w dużej mierze od szczebla kariery:

• Młodszy kontroler finansowy może zarobić średnio 6 880 złotych brutto. Najwyższe zarobki dla tego stanowiska mogą wynieść 9 000 złotych, choć musimy pamiętać, że zakres obowiązków kontrolera finansowego na najniższym szczeblu jest znacznie niższy niż w przypadku specjalistów.
• Samodzielny kontroler finansowy może zarobić średnio 9 780 złotych. Z kolei maksymalne zarobki na tym stanowisku mogą sięgnąć 13 000 złotych.
• Zarobki starszego kontrolera finansowego są jeszcze wyższe. Specjalista, który ma już duże doświadczenie w controllingu finansowym, może zarobić średnio 12 840 złotych brutto, a najwięcej 17 000 złotych brutto.
• Kierownik działu controllingu może liczyć na jeszcze wyższe uposażenie, którego wysokość będzie wahać się w granicach od 15 000 do nawet 26 000 złotych brutto.

Podane kwoty mają charakter orientacyjny i mogą być istotnie wyższe w dużych miastach, międzynarodowych organizacjach oraz w przypadku specjalistów z doświadczeniem w systemach ERP i narzędziach BI.

Warunki rynku pracy i doświadczenie

Analizując zarobki kontrolerów finansowych warto również pamiętać o tym, że w dużej mierze zależą one od lokalnego rynku pracy. W Warszawie kontroler może zarobić od 12 000 do nawet 25 000 złotych brutto, a w pomniejszych miejscowościach 11 500 złotych brutto. 

Nie bez znaczenia jest też samo doświadczenie. Specjaliści, którzy w zawodzie kontrolera mają już minimum 5 lat doświadczenia, mogą liczyć na znacznie wyższe zarobki wynoszące nawet 15 000 złotych brutto i więcej. 

Praca kontrolera finansowego - jaki jest zakres obowiązków specjalisty?

O tym, jak ważna jest rola kontrolera finansowego w przedsiębiorstwie, świadczy sposób, w jaki się go określa. W korporacjach mówi się, że jest to często "finansowe sumienie firmy". Skąd ten pogląd? Poniżej przedstawiamy główne zadania kontrolera finansowego, należy jednak pamiętać, że w każdej firmie mogą być one nieco inne z uwagi na specyfikę danego pracodawcy.

1. Budżetowanie i planowanie

Najważniejszym zadaniem kontrolera finansowego niezależnie od sektora, w jakim działa dane przedsiębiorstwo, jest budżetowanie i planowanie. Mówiąc wprost - specjalista jest odpowiedzialny za przygotowanie budżetów rocznych, wieloletnich strategii oraz kontrolowanie ich wdrażania i analizowanie ewentualnych odchyleń.

2. Raportowanie i sprawozdawczość

Kolejną, niezwykle ważną kompetencją kontrolera, jest sporządzanie różnego rodzaju raportów na potrzeby firmy z obszarów finansowych, takich jak np. realizacja wykonania budżetów, realizacja planów średnio i długoterminowych, raportowanie na potrzeby zarządzania płynnością finansową, a także innych raportów dla osób decyzyjnych (kierownictwa) w przedsiębiorstwie.

3. Analiza kosztów

Do zadań kontrolera należy również analizowanie finansów firmy w odniesieniu do kosztów. Mówiąc wprost - jego obowiązkiem jest monitorowanie kosztów operacyjnych, analizowanie rentowności przedsiębiorstwa, klientów oraz optymalizacja kosztów.

4. Zarządzanie płynnością i ryzykiem

To bardzo ważne zadanie, które polega na dostarczaniu informacji dotyczących zarządzania ryzykiem finansowym oraz monitorowaniu przepływów pieniężnych. Do obowiązków kontrolera należy również dbanie o płynność finansową przedsiębiorstwa i sugerowanie rozwiązań, które mają ją poprawić.

5. Przeprowadzanie audytów

Jednym z podstawowych zadań kontrolera jest też nadzór działań podejmowanych przez firmę w kontekście obowiązujących przepisów prawnych. Kontroler uczestniczy w audytach wewnętrznych, przygotowuje dane oraz współpracuje z audytorami zewnętrznymi.

Reasumując, kontroler finansowy to zawód dla osób ambitnych, pracowitych i myślących przyszłościowo. Warto również wspomnieć, że o ile zapotrzebowanie na tych specjalistów jest dość stabilne, to rywalizacja pomiędzy kandydatami jest znaczna - zwłaszcza w obrębie dużych i średnich przedsiębiorstw, w których istnieje realny popyt na takie osoby.